Intrinsiek motiveren dankzij de theorie van de zelfdeterminatie

Er is veel te doen rond de zelfdeterminatietheorie vandaag. Die theorie past wonderwel bij verbindende communicatie, de expertise van Walk Your Talk. De gecombineerde inzichten creëren een context waarin mensen zichzelf kunnen motiveren, een duurzame band met anderen kunnen opbouwen en medewerkers kunnen betrekken – bij elkaar en de organisatie. 

 

Mooie wisselwerking

Hoe kunnen we onze medewerkers motiveren? Het is een pertinente vraag in deze veranderde tijden. Mensen werken vooral thuis, nestelen zich in hun eigen cocon en moeten zichzelf elke dag zien te motiveren zonder collega’s om zich heen. De zelfbeschikkingstheorie, beschreven door psychologen Edward L. Deci en Richard M. Ryan, komt meer dan ooit van pas en kan heel mooi gelinkt worden aan de principes uit verbindende communicatie. 

 

Intrinsieke motivatie

Bij Walk Your Talk zijn we ervan overtuigd dat de twee theorieën elkaar versterken. Samen geven ze inzicht in en antwoorden op de vraag waarom iemand in weerstandmodus gaat en niet voldoet aan wat wordt verwacht. Hoe kunnen we mensen dan wel op een goede en positieve manier motiveren? Heel kernachtig komt de zelfdeterminatietheorie hierop neer: de omstandigheden creëren waarin mensen zichzelf kunnen motiveren in plaats van dat anderen hen moeten proberen motiveren. Intrinsieke motivatie komt uit de mensen zelf en komt voort uit het feit dat mensen iets graag doen of iets interessant vinden. Maar intrinsieke motivatie is niet zo gemakkelijk te beïnvloeden. Laat ons even dieper ingaan op de verschillende manieren van motiveren, en hoe we daar in verbindende communicatie en de zelfdeterminatietheorie mee omgaan.

 

Dwang vermijden

In verbindende communicatie vermijden we dat mensen iets gaan doen omdat ze straf willen vermijden, een beloning willen krijgen of zich verplicht voelen. Dat kan wel een effect hebben op korte termijn, maar op lange termijn betalen we een prijs op het niveau van de relatie. Als we dingen eisen van mensen, missen we de kans om te verbinden met wat er echt leeft bij de ander door goed te luisteren. Nochtans is het vanuit verbindende communicatie net essentieel dat we goed omgaan met weerstand, want achter elke ‘neen’ schuilt een ‘ja’ aan een andere behoefte. De behoeften achter een ‘neen’ erkennen houdt de verbinding in stand en vergroot de kans om de behoeften langs beide kanten te vervullen. Verbindende communicatie vermijdt dus dwang, en dat is net zo bij de zelfdeterminatietheorie. In de plaats formuleren we een verzoek, vragen we dus iets aan de ander, en laten we ook de ruimte om daar ‘nee’ op te antwoorden – omdat we begrip tonen voor de behoefte achter die ‘nee’. 

 

Stel je voor dat je een collega vraag om een extra taak op te nemen, omdat je samenwerken en elkaar steunen belangrijk vindt. Als die collega je vraagt om het aan iemand anders te vragen, dan is dat misschien omdat hij de dingen waar hij aan bezig is goed wil afwerken en de balans werk/gezin wil bewaren. Eens je dat weet, kan je de ‘nee’ beter begrijpen en een plek geven.

 

We moeten iets zinvol vinden

Ook interne dwang, mensen motiveren via schuld en schaamte, proberen we zowel vanuit verbindende communicatie als de zelfbeschikkingstheorie te vermijden. Schuld en schaamte snijden mensen af van zichzelf en leiden tot angst, wat ongezond is voor hun zelfbeeld en welzijn. De essentie van verbindende communicatie is net praten vanuit wat we zelf belangrijk vinden, niet vanuit wat de ander goed of fout doet. Door onze eigen behoeftes te benoemen helpen we de ander om te verbinden met wat echt belangrijk is en om ‘het waarom’ achter een verzoek te begrijpen. Zo kunnen ze er bewust voor kiezen om onze behoefte te vervullen, ook al vinden ze dat niet per se leuk. Naast externe en interne dwang, die geweld bevatten, zijn er dus nog twee andere manieren om mensen te motiveren. Mensen zijn gemotiveerd omdat ze iets leuk vinden of graag doen, of mensen zijn gemotiveerd omdat ze iets zinvol vinden – bijvoorbeeld omdat ze de behoefte achter een verzoek begrijpen. Die manieren van motiveren leiden tot duurzame relaties en verbinding. 

 

Het ABC van motivatie

Omdat we zoveel raakvlakken voelen met de zelfdeterminatietheorie, leggen we er nog even de krachtlijnen van uit. Volgens de theorie van de zelfbeschikking bereik je autonome motivatie door te voldoen aan drie universele psychologische basisbehoeftes. Je onthoudt ze als het ‘ABC van motivatie’:

  • Autonomie: het gevoel van keuze en vrijheid in handelen, denken en voelen, zodat je aan het roer staat van je eigen leven.
  • VerBondenheid: het verlangen om connectie te voelen met anderen en om je gewaardeerd te voelen.
  • Competentie: de behoefte om je bekwaam te voelen om doelen te bereiken en te kunnen bijdragen.

Om mensen te motiveren, moet je kort gesteld dus zorgen dat ze het gevoel hebben dat ze zelfstandig beslissingen kunnen nemen, dat ze ergens bij horen en dat ze ergens echt goed in zijn. 

 

Betrokkenheid tonen 

Hoe beter de drie behoeftes ondersteund worden, hoe autonomer en dus kwaliteitsvoller de motivatie. Is iemand in je team niet gemotiveerd? Check dan eens of bovenstaande drie behoeften wel voldoende vervuld zijn. Het verschilt natuurlijk van persoon tot persoon hoeveel autonomie ze aankunnen of hoeveel verbinding ze nodig hebben. Daarom blijft het van groot belang om te luisteren, te praten en betrokkenheid te tonen. En daarvoor kunnen we dan weer steunen op de principes van de verbindende communicatie.

 

Samen met Anja Van den Broeck schreef Hermina Van Coillie het boek Motiveren zonder controleren. Aan de slag met ZDT op de werkvloer, dat binnenkort in de rekken ligt.